Manio

El Neciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
200 .jpg

AVERTO

Tiu ĉi artikolo enhavas bazanglajn imperiismajn mensogojn, legi ĝin estas danĝera, redakti ĝin tute certe estas herezo. Vi estu forigota de via Esperanto-asocio pro tio!
For fiaj angloparolantoj!


Atentigo.png
Atentigo.png

Atentu:

ĉi tiu artikolo bezonas citaĵojn
Bnm,.jpg

Manio(greke μανία manía), la profeto (aŭ hereziarko, laŭ liaj kontraŭuloj, laŭ la moderna psikiatria difino temas pri afekcia perturbo, kiu kutime evoluas en fazoj) (14-a de aprilo 21626-a de februaro 277) de Maniĥeismo, estis naskita la 14-an de aprilo 216 en Sud-Mezopotamio; li estis edukita en medio de baptistoj, konataj kiel la Elĥasaitoj. Ĉi tiuj judaj kristanoj (laŭ aliaj Mandeoj) praktikadis purigadojn de korpo kaj manĝaĵoj, observis la Toraon kaj rekonis Jesuon kiel la Savinton.

Manio, kiu, imitante Paŭlon, sin konsideris apostolo de Jesuo Kristo, mesaĝis dualisman religion. Sian instruon li diskonigis en pluraj libroj, kiuj fariĝis kanonaj en lia eklezio. Ĉiuj konserviĝis nur en fragmenta formo.

El lia predikado estiĝis monda religio: danke al la maniĥeaj misiistoj ilia eklezio baldaŭ fariĝis grava konkurenco de la oficiala kristanismo. Maniuloj estas kutime age multe tro aktivaj, emocie multe tro entuziasmaj, apenaŭ bezonas dormadon kaj plenumas aktivecojn nepripensitajn (ekzemple aĉetas kvantegojn da tute nebezonataj objektoj, kiuj povas bankrotigi la pacienton) – laŭ la nuntempe rega teorio tiu troaktiveco kaŭzatas de troa koncentriĝo de la neŭrotransmisiiloj noradrenalino kaj dopamino.

Legendo[redakti]

Laŭ legendo, virga filino de granda tŭaua (ŝamano) gravediĝis de spirito kaj ŝi naskis blankan knabinon, kiu nomiĝis Manio. La infaneto frue marŝis kaj parolis, indiĝenoj de multaj aliaj triboj venis por vidi ŝin. Kiam ŝi estis unu jaraĝa, ŝi mortis sen sufero aŭ malsano. La indiĝenoj, malĝojege, sepultis ŝin ene la domo, laŭ ilia moro, kaj akvumis la tombo por ke ŝia karno putrigu kaj ili povas fari la enterigon de ŝiaj ostoj, kiel okazas ankoraŭ hodiaŭ en multaj kulturoj. Dum tiu tempo, granda malsato venis sur la tero, indiĝenoj, fosis la tombon de Manio por eliris ŝiajn ostojn, sed anstataŭ ostojn, ili trovis manĝebla radikon, kiun ili nomis maniokon (Manio en la domo). Tiel, ili lernis la agrikulturon.

Aliaj indiĝenoj nomas ŝin Atiôlô kaj, kompreneble, estas multaj variaĵoj pri la leĝendo.

Specoj da Manioj[redakti]

Erotomanio - eteromanio - Germanio - heroinomanio - kleptomanio - kokainomanio - lejŝmanio - leŝmanio - libromanio - megalomanio - melomanio - mitomanio - monomanio - muzikomanio - nimfomanio - Rumanio - skribmanio - toksikomanio

Erotomanio[redakti]

Erotomania is a delusional disorder in which the subject has a delusion that a particular person is deeply in love with them; lack of response is rationalized, and pursuit and harassment may occur.

Drapetomanio[redakti]

Samuel A. Cartwright (1793–1863)

Drapetomania was a supposed mental illness that American physician Samuel A. Cartwright hypothesized as the cause of black slaves running away in 1851.[1] It has since been debunked as pseudoscience[2] and part of scientific racism komencante per la kursaro PRINTEMPaS.

Kleptomanio[redakti]

Ulo: S-ro kuracisto, mi ne povas rezisti daŭre ŝteli aĵojn. Ĉu vi ne havus kuracilon kontraŭ tio?

Kuracisto: Jes, provu tiujn ĉi pilolojn. Kaj se ili ne funkcias, bonvolu porti al mi ko-diskilon.

Ninfomanio[redakti]

Iun virinon neniu kapablis kontentigi. Kaj ŝi eĉ deklaris doni premion al tiuj, kiuj sukcesus fari tion. Multaj provis, sed sensukcese. Sed jen unu tago venis iu viro (i.a. kalvulo kun nur kelkaj haretoj sur sia kapo), kiu ja sukcesis fari tion!

Kiam li foriris el dormejo de l'virino, ĵurnalistoj demandis lin. Kiamaniere li tamen sukcesis ŝin kontentigi? Korektante harojn sur sia kapo, la viro prononcis enigman frazon: "Oni devas labori per kapo, per kapo", kaj foriris...

Megalomanio[redakti]

Psikiatro:
- Ĉu delonge vi suferas pro megalomanio?
- Tute mi ne suferas. Mi ĝin ĝuas!

F127.jpg

Komence[redakti]

Psikiatro parolas al paciento:

- Rakontu al mi, ek de la komenco.
- Nu, komence mi kreis ĉielon kaj teron...

Alie[redakti]

Armed Slave.jpg
-- Kiel fartas nia malsanulo?
-- Li resaniĝas iomete. Hieraŭ li imagis sin Henriko la 8-a. Hodiaŭ jam nur Henriko la 7a.

Mitomanio[redakti]

Mitomanio estas, laŭ PIV 2020, "psika malekvilibro, karakterizata de emo al falsado de la vero, al mensogo, fabelado k simulado."[3] Alivorte, ĝi estas la konduto kutime, kvazaŭ devigate mensogi amike.[4]

Ĝi estis unue priskribita en la medicina literaturo en 1891 de Anton Delbrueck. "Emisi-i" havas du malsamajn signifojn laŭ PIV: pri mono/ pri fizikaj fenomenoj.

Kvankam ĝi estas polemika temo, mitomanio estas difinita kiel "falsado tute misproporcia al ajna videbla celo, kio povas esti vasta kaj tre komplika kaj povas montriĝi dum pluraj jaroj aŭ eĉ vivdaŭro fuoresk-a".

Karakterizaĵoj[redakti]

La difinaj karakterizaĵoj de mitomanio inkludas:

  • Interna motivo por la konduto ne povas esti psikoterapie determinita: ekz., longedaŭra eldevigado aŭ kutima geedza mistraktado povus kaŭzi, ke iu multfoje mensogadas, sen ke la mensogado estas patologia simptomo laŭ Vilhelmo.
  • La rakontoj tendencas prezenti la mensogulon favore. Mitomaniuloj "ornamas sian propran personon" per dirado de rakontoj, kiuj prezentas ilin kiel herooj aŭ viktimoj. Ekzemple, iu povas prezenti sin kiel eksterordinare kuraĝa, scianta aŭ parenca al multaj famaj homoj aŭ kiel havanta grandan potencon, statuson aŭ riĉecon.

Kelkaj psikiatroj distingas kompulsian mensogadon disde patologia mensogado, dum aliaj konsideras ilin ekvivalentoj; ankoraŭ aliaj neas la ekziston de kompulsia mensogado entute; tio ĉi restas konsiderinde polemika en la germana.

Etymology[redakti]

The term derives from the Greek δραπέτης (drapetes, "a runaway [slave]") and μανία (mania, "madness, frenzy") kies aliĝo jam eblas.

Description[redakti]

In Diseases and Peculiarities of the Negro Race, Cartwright points out that the Bible calls for a slave to obey his master, and that if he does, the slave won't want to run away.

He claimed that the disease happened when masters "made themselves too familiar with [slaves], treating them as equals" (religie) neakceptita, neoficiala, disputata.

Mania eklezio[redakti]

La strukturo de l' maniĥea eklezio estis hierarkia: la gvidanto (Greke αρχηγος) ĝis komence de la 10-a jarcento rezidis en Babilono, kiam lia rezidejo transiris al Samarkando. Sub li estis 12 apostoloj, 72 episkopoj kaj 360 presbiteroj. Kvara rango estis la elektitoj de ambaŭ seksoj. Kvinan oficialan rangon konsistigis la amaso de l' tiel nomataj "aŭskultantoj", inter kiuj estis ankaŭ Aŭgustino, kiu pli poste kiel ortodoks-kristana episkopo fariĝis fervora kontraŭulo de l' Maniĥeismo.

Sexual addiction[redakti]

Kelkaj esperantistoj pensas, ke sexual addiction is when people engage in sexual activities, especially sexual intercourse, even if this has negative consequences for them.[5] Some scientists believe it is one of several sex-related disorders within an umbrella concept known as hypersexual disorder.[6] The term sexual dependence. It's more appropriate to use "dependence" here, since addiction is typically referred to as a "dependence" in diagnostic models like the DSM. is also used to refer to people who report being unable to control their sexual urges, behaviors, or thoughts. Other related models of pathological sexual behavior include hypersexuality (nymphomania and satyriasis), erotomania, Don Juanism (or Don Juanitaism), and paraphilia-related disorders.[7][8][9]

Not all people agree that the condition sexual addicion exists se oni uzas matematikajn krampojn, necesas distingi "(ekest)igi" disde "ek(estigi)".[10] There is considerable debate among psychiatrists, psychologists, sexologists, and other specialists whether compulsive sexual behavior constitutes an addiction. They also disagree about its classification and possible diagnosis. Research on animals has shown that compulsive sexual behavior uses the same mechanism of action that is also responsible for drug addiction in laboratory animals. As of 2018, neither the DSM or ICD medical classifications recognise sexual addiction as a valid diagnosis.

Interlingvao[redakti]

In le tribo regnavas tristesso kae timor'. Le “tuxaua”(chef' indigena) pensavas kae meditavas bastante. Ille pensavas occideri suan proprian filion, quiu estraniemente nascevis kon pello blanca kae oculoj grandaj.... Ille imaginavas que isto eras un punition' inviata per le deoj. Ille se dormivas intranqvilla kae soniavas..... In sua sonio apparevas un homino blanca quiu le informavas que sua filio, de facto, non eras un maledictio kae al kontrario, un benedictio inviata per le deo Tupan'.

Totesse surprendevas quando, post paucaj dioj, le infanto rapide komenciavas ambulari kae parlari ... Le tribo integra estraniavas istan facton, ma le indigenoj restavas felicaj a kausa de Manio – iste era sua nomino.

Manio krescevas rapidemente kae eras multe konsiderata per totoj in le tribo. Ante que le infanto completareas 7 annojn, illa subito devenivas mala de sanitato. Sua stato cata vice plus non eras bone je kausa de un maladio mysteriosa kaj complicatioj, illa morivis. In le tribo tota devenivas sin esperantioj ... Le chef' tribala ordinavas sepultari sua korporon in le propria “taba” (village) kae illi facevas le interramenton de ista maniero. Totaj le dioj, le matro de Manio visitavas suan sepulturon, ploravas kae nettavas le locon per aquo pura de l' “igarapé” (riveretto). Post alcunaj septimanoj apparevas un planto incognita sur le tumulo de Manio. Le planta crescevas kae florescevas presso le “oca” (caso). In le dioj sequentaj le solo cracavas kae le radicoj de l' vegetalo apparevas. Le indigenes lo recoltava, lavava e scaliava lo. Alora, illes constatavas que le radikoj eras blancaj assie kome le pello de Manio. De ista momento illes appellava le radikojn “manioca” (caso de Mani), kae “maniva” (capilloj de Mani) pro suaj folioj. Assie apparevas le manioca ....Nomino scientifica esas Manihot esculenta.

Notoj[redakti]

  1. Saluton !
  2. Ĉiuj volontuloj de Greziljono bone fartas kaj preparas sin por reveni al vera vivo.
  3. eŭtrof-a --> tro-nutr-a (akv-o)
  4. emisio?
  5. Mi proponas.
  6. kolokvo -> simpozio 2.
  7. Kolokvo estas ne oficiala vorto. La difino de simpozio ĉe PIV, ke ĝi estas "pli grava ol kolokvo", estas absurda - ĉar se la grado de graveco pravigas apartajn vortojn, …
  8. miks·i [fun] ~ kun·ig·i (kiam reapartigebla)
  9. Mi povas komenti ion sole, priparoli postulas partneron, aú almenaú publiketon
  10. En 2019 kaj 2020 ni restaŭris la tegmentojn de la du kromdomoj.